Yeni doğan bebeğimin gereksinimleri nelerdir?
Bebek sahibi olmak ucuz bir şey değildir, ancak dergi, internet ya da televizyonda gördüğünüz her şeye de ihtiyacınız yoktur. Yalnızca temel ihtiyaçları alın ve tabii birkaç şirin oyuncak. En uygun ürünü bulmak için de en iyi kaynak, daha önce bebek sahibi olmuş arkadaşlarınızdır.
- Beşik: Hem ritmik sallama hem de taşınan yatak işlevi görmeye yarar. İnternete “bebek beşiği” yazdığınızda karşınıza pek çok seçenek çıkacaktır. Beşik bebeğinizi görmenizi engelleyecek çukurlukta olmamalı, parmaklıkları dar olmalıdır.
- Beşik şiltesi: Fazla yumuşak olmamalı, toz tutmamalıdır. Şiltenin boyutları beşikten küçük olmamalıdır. Beşikle örtü arasında en fazla 2 parmak boşluk olmalıdır. Araya su geçirmez beşikörtüsü ve alez de işinizi kolaylaştırır.
- Bebek yatağı: 120×60 cm. boyutlarında olan bu yatakların, parmaklık aralıklarının da 6 cm.den dar olması gereklidir. Boya ve cilası da sağlık açısından sorun oluşturmamalıdır. Yastık bulunmamalıdır. Sivri kısımları olmamalıdır.
- Örtü ve battaniye: Kalın olmasın lütfen.
- Lambalar: Hafif loş ortam, bazı bebeklerin uykuya dalmasını kolaylaştırdığı gibi, gece emzirmek için kalkan anneye de kolaylık sağlar.
- Bebek telsizi: Bununla bebeğiniz size ulaşmak için 15 dakika ağlamak zorunda kalmaz. Alabilirsiniz, ancak esas olan bebeğin anne ve baba tarafından düzenli kontrol edilmesidir.
- Oyuncak sandığı: Düzenli bir oda için daha ilk günden alınabilir. Rafları da şimdiden yerleştirebilirsiniz.
- Alt değiştirme malzemeleri: Alt değiştirme masası (almak şart değil, düz bir zemin olabilir), değiştirme örtüsü, bebek bezleri, pamuk, pişik kremi, alt değiştirirken oyalanacağı oyuncak vs.
- Plastik küvet: Ucuzdur, taşınabilir. Ancak bebeği kendi küvetiniz ya da lavabonuzda da yıkayabilirsiniz.
- Banyo termometresi: İdeal banyo ısısı 37 derecedir.
- Bakım seti: Bebek bezi, havlu, pişik kremi, yumuşak kıllı saç fırçası, tırnak makası, makyaj pamuğu, serum fizyolojik (tuzlu su, göz ve burun temizliği için), ağızdan çekilen burun aspiratörü (Otribebe veya Chicco marka), termometre (alından ya da koltuk altından ölçen; kulaktan değil). Bunları tek bir çantada bulundurmanız uygun olacaktır.
- Bebek çantası: Yedek bezleri, ıslak mendili, battaniyeyi, yastığı, önlüğü, giysileri, oyuncakları, gerekirse biberonu, suluğu, mamasını, pişik kremini, ateş düşürücü şurubunu el altında bulundurabileceğiniz bir çanta uygundur.
- Bebek arabası (puset). Sağlam ve dengeli olmalı, kollarına bebek çantası asıldığında devrilmemeli, kolay taşınabilmeli, manevra yeteneği yüksek olmalıdır. Arkası tam yatmayan (baston puset gibi) modeller doğumdan hemen sonra kullanılmamalıdır.
- Oto koltuğu: Doğumdan hemen sonra bebeğinizi eve getirirken kullanmaya başlayabilirsiniz. Günümüzde otomobil modellerinde, oto koltukları doğrudan otomobil aksamına kilitlenmekte (ISOFIX), böylece tam sabitlenme sağlanmaktadır.
- Biberonlar: İlk ay biberon vermeyin. Anne sütü emen bebeklerde, emzikli biberonlar yerine ucu kaşık şeklinde biberonlar kullanılabilir. Biberon temizliğini, sıcak sabunlu suda yıkadıktan ya da kaynattıktan sonra biberon fırçası ile yapın. Cam biberon kullanmayın, kırılıp bebeğiniz için zararlı olabilir. Plastik biberonlar da BPA (bisphenol A) içermemelidir.
- Giysiler: Çok göz alıcı olsa da az giysi alın. İlk 3 aydaki giysiler, kısa zamanda bebeğinize küçük gelecektir. Giysiler kolayca giyilip çıkarılmalı, el ve ayak bileklerini sıkmamalı, rahat yıkanmalıdır. Saf pamuklu giysileri tercih edin, pamuklular yüksek derecede bile rahatça yıkanabilirler. Yıkamada sabun tozunu tercih edin, yumuşatmayı deterjanla değil, ütüyle yapın. 5-10 adet tişört ya da tulum, 1-2 kazak, 6-7 adet zıbın, 3-5 adet çorap ya da patik, 1-2 adet bere, 1-2 pijama alın. Patikli tulumlar tırnak batmasına yol açabilir, kalça hareketlerini kısıtlayabilir. İpli giysiler bebeğinizi rahatsız edebilir.
- Bebek odası eşyaları ve oyuncaklar: Sadelik en önemli noktadır. Hem cebinizi hem de bebeğinizi yormayın, bunları az alın lütfen. Bebek odasında toz tutan kadife perdeler, pelüş oyuncaklar, duvardan duvara halı olmamalıdır.
- Ecza dolabı: Ateş düşürücü (parasetamol grubu Calpol, Minoset, Tylol, Vermidon, vs.), D vitamini damlası (Devit 3 ya da Monovit) ya da multivitamin (ACD3, Multitabs, Sanasol, Polivit, vs), pişik kremleri, burun aspiratörü, termometre, steril yara bantları, vs.
- Günlük defteri: Bu, çocuğunuz büyüdüğünde emeklerinizin dökümü olacaktır.
Gereksiz temizlik gereçleri ise şunlardır: Şampuan, temizlik sütü, losyonlu temizlik bezleri, sünger, kulak temizleme çubuğu, pudra.
Yeni doğan bebek neler yapar?
Sizin yaptığınız bazı şeyleri yapabilir. Öksürür, hıçkırır, aksırır, esner. Korktuğunda altına yapabilir. Kendini rahatsız ya da yalnız hissederse ağlar. Acıkırsa ağzı ile dilini oynatır, ellerini ağzına götürür. İki-üç metreye kadar bulanık da olsa görür, fakat odaklanamaz. Işıkta gözlerini kapar. Sesi duyar, ancak ayırt edemez, bundan dolayı hafif bir kapı gıcırtısında bile irkilebilir. Annesinin kokusunu tanır, memeye yaklaşınca gözü kapalı olsa da memeyi aranabilir.
Tarama testi ne demektir? Yeni doğan tarama testleri nelerdir?
Hastalıkların daha bulgu ve zarar vermeden önce teşhis koymak amacıyla yapılan testler tarama testleridir. Yeni doğanda şu testler yapılır:
- Topuk kanı testleri: Bebeğinizin az miktardaki kanı ile yapılan testlerdir, uygun şekilde alınıyorsa muhakkak topuktan alınması şart değildir. Burada ülkemizde şu hastalıklara bakılır:
- Fenilketonüri
- Hipotiroidi
- Biotidinaz eksikliği
- Kistik fibrozis taraması
- İşitme taraması:Sağlık bakanlığı tarafından zorunlu hale getirilmiştir. Bir aletle kulağın titreşimlere verdiği tepki ölçülür. Ancak normal çıksa bile zaman içinde işitme kaybı gelişebileceğinden sonraki dönemlerde de anne babalar dikkatle çocuğun işitme durumunu takip etmelidir.
- Kalça çıkığı:Muayenede her zaman tanı koyulamayacağı için tüm bebeklere 4-8 hafta arasında ultrason ile doğuştan kalça çıkığı tetkiki yapılmalıdır.
- Ayrıca doktorunuz deneyimlerine göre başka kan tetkikleri (şeker, kalsiyum, sarılık değerleri), karın ultrasonu, kalp ekokardiogramı, görme testleri, idrar tetkiki gibi ek testleri de isteyebilir.
Bebeğimin ne kadar kilo alması gerekir?
- Bebeklerin ilk üç ayda günde 20-30 gram kilo alması
- Ayda ortalama 3,5 cm boy uzaması
- Ayda ortalama 2,5 cm baş çevresi artışı beklenir.
Bebeğime vitamin gerekiyor mu?
Yeni doğan döneminde mutlaka kullanılması gereken vitaminler vardır.
Bunları doktorunuza danışarak kullanmalısınız. Bunlar;
- K vit 1 mg (Hastane doğumunda yapılmıştır)
- D vit 400 Ü/gün (gerekirse doktorunuz multivitaminlere geçecektir). 15. Günden sonra, 1-2 yaşa kadar verilir. Sağlık Bakanlığının önerdiği, sağlık ocaklarında verilen damlanın dozu 3-5 damla/gündür.
- Demir 1 mg/ kg/ gün (prematürelere 2 aydan, zamanında doğanlara 4-6 ayda sonra; 1 yaşa kadar)
Bebeğimin bulunduğu ortamın ısısı ne kadar olmalıdır?
Yeni doğan bebek terlemediği için aşırı sıcak ortam onu çok rahatsız eder, ağlamalarını artırır. Aşrı sıcak ve kuru ortam burun tıkanıklığını da artırır.
Zamanında doğmuş ve normal kilodaki sağlıklı bir yeni doğanın bulunduğu odanın ısısı bebek giyimli olduğu halde 22-24 derece olmalıdır. Gece battaniyeli ısı ise 18-20 derece olabilir. Fakat pratik olarak ısı sizin rahat ettiğiniz ısı; giysisi ise sizin giydiğinizden 1 kat fazla olmalıdır. Ancak asıl kaybı başından olur, onun için başlık kullanmak uygundur.
Bebeğin elleri ve ayakları genellikle soğuk olur. Eğer ensesi sıcaksa bebek üşümüyor demektir.
Uykuda iken sık nefes alıyorsa bebek üşüyor olabilir.
Bebeğin yatış pozisyonu nasıl olmalıdır?
Bebeği daima sırtüstü yatırın. Karın üstü yatırılan bebeklerde ani beşik ölümü denilen acı olayla karşılaşma olasılığı 3,5-9 kat arası fazladır. Ancak çok kusan, damak yarığı olan, solunum sıkıntısı olan bebekler yan yatırılabilir. Yatak odasının sıcaklığı 18-20 derece olmalıdır. İnce hafif battaniyelerle bebeğin ısısı ayarlanabilir.
Bebeğimizi hangi sıklıkta banyo ettirelim?
Sabun ve şampuanı haftada 2 defadan fazla kullanmak doğru değildir. Ama bunlar kullanılmadan her gün duş aldırabilirsiniz. İlk 1-2 ayda ter bezleri çalışmadığı için göbek düştükten sonra her gün yıkamak cilt sağlığı açısından önemlidir. Bundan sonra kış döneminde haftada 2 gün yıkama de yeterli olabilir.
- Banyo sırasında; Oda ısısı 22-25 0C
- Banyo suyu 320C olmalıdır.
Bebeğin küvetinde 5-7 cm. su olmalıdır. Azıcık su bile boğulmasına neden olabilir.
Bebeği asla banyoda yalnız bırakmayın. Telefon ya da kapı çalıyorsa, bırakın çalsın; olmazsa bebeğinizle beraber banyodan çıkmalısınız.
Göbek bağı bakımı nasıl yapılır? Göbeği düşmeden bebeğimi yıkamak doğru mu?
Göbek kordonunun doğumdan sonra kuru ve temiz tutulması yeterlidir. Herhangi bir solüsyonla temizlemeye gerek yoktur. Göbek bağı düşmeden küvette banyosunu yaptırmayın, kuru bir göbek daha çabuk düşer. Ancak göbek yarası kapanmadan yıkarsanız yara yerini alkole batırılmış bir pamukla siler, üstünü gazlı bezle örtersiniz. Bebeğe bütün banyo yaptırılacağına, vücudu su ve süngerle de silinebilir. Çocuğu böyle sildikten sonra da göbek yerini alkollü pamukla temizlemeyi ve üstüne bir gazlı bez kapamayı unutmayın. Yara yerinin idrarla temas etmesini önlemek için, çocuğun bezlerinin göbek altından bağlanması doğru olur. Kimi doktorlar da göbekteki yara yerinin çabuk kuruması için, üstünün örtülmemesi gerektiği görüşünü savunurlar. Göbek kordonu genelde 5-15 gün içinde (en geç 6 haftalıkken) kendiliğinden düşer.
Çocukların Kulağını Temizlemek Gerekir mi?
Hayır, aslında tam tersi çocukların kulağını temizlememek gerekir. Kulak kiri dediğimiz salgı, dış kulak yolunun normal bir salgısıdır. Bu salgı ve dış kulak yolunda bulunan minik tüyler yoluyla kulak kendi kendini temizler. Dışarıdan yapacağımız bir müdahale, örneğin kulağa pamuklu çubuk sokmak, kulağın normal temizleme mekanizmasını bozacağı için çocuklarda da büyüklerde de uygun değildir. Dış kulak yolunda görünür haldeki kiri parmağınızla ya da havlu ucu ile almak yeterli olacaktır.
Bebeğimizin odasını ne zaman ayıralım?
Bunun için;
2 ile 6 ay arası dönem en uygun dönemdir.
En geç 6 aylık iken bebeğin bir düzeni olması gerekir.
Bebeğimle ilk aylarda gezmeye çıkılır mı?
Bebeğinizin hava alması için ısı 17-18 C° üzeri ise üç haftalıktan sonra park gezilerine çıkılabilir. Ancak dirençsiz olması nedeni ile biraz sıkı giydirin. Yabancılar bebeğinizi öpmek isteyecektir, sadece giysi üzerinden öpmelerine izin vermeye çalışın.
Arabaya bebek koltuğu almak gerekir mi?
- Emniyet standartlarına uygun bir emniyet koltuğu kullanılmalıdır.
- En az 9 kg olana ve 1 yaşına dek bebekleri arkaya bakacak şekilde yerleştirin. Daha sonra öne bakabilir.
- En güvenli yer arka koltuğun ortasıdır.
- Arabalarda bebek öne oturtulmamalıdır.
- Araba içinde her şey sabit hale getirilmelidir.
Ne zaman doktora kontrole getirelim?
İlk kontrol doğumun 5. gün, ikinci kontrol doktorunuz isterse 15. Gündür.
Bundan sonra ilk 3 yılda en az 9 kez sağlık kontrolü yapılmalıdır.
1, 2, 3, 4, 6, 8-9, 12, 15, 18. ay,
2 ve 3. Yaşta doktor kontrolünden geçmesi uygundur. 18 yaşına kadar 2-3 yılda bir kontrol yapılır. Zaten başka bir nedenle gittiğinizde (aşılama, hastalıklar, beslenme gibi) çocuk doktoru çocuğunuzun bir bütün olarak kontrol değerlendirmesini de yapmalıdır.
Her kontrolde baş çevresini ölçüyorsunuz, önemi nedir?
Baş çevresinin normalin altında kalması, beyin gelişiminde gerilik, aşırı büyümesi ise beyin boşluklarında normalden fazla beyin omurilik sıvısının toplanmasına işaret eder. Bu nedenle baş çevresi ölçümleri boy ve kilo ile beraber ilk yıl her ay düzenli olarak yapılmalıdır.
ENDİŞELER
Bebeğim çok hareketli hiperaktif olur mu?
Bütün bebekler hareketlidir. Hareketli veya aktif bebekler diğerlerinden farklı olarak her çeşit uyarıya fazla reaksiyon verirler. Ancak hiperaktivitenin ön bulgusu değildir. Bu durumda şu yöntemler yardımcı olabilir.
– Bebeği tutarken acele etmeyin.
– Bebeği gerekmedikçe tutmayın. Örneğin banyo yerine onu silebilirsiniz.
– Bu bebeklerin geniş alanlardan hoşlanmadığını aklınızda tutun.
– Bebeğim bulunduğu odanın sıcaklığının çok olmamasına dikkat edin.
– Bebeği tutan herkesin bu işi nazikçe yapmasını sağlayın.
Bebeğin Parmak Emmesi Zararlı mıdır?
Hayır, bebeklerde parmak emme normal kabul edilir. Bebek, bu şekilde kendini güvende hissetmekte ve daha kolay uykuya dalmaktadır. Ayrıca, ultrason sayesinde anne karnındayken bile bebeklerin parmak emdiklerini biliyoruz. Çoğu bebek, 1 yaştan önce kendiliğinden bu alışkanlıktan vazgeçer. Ancak parmak emmek bir bağımlılığa dönüşmüşse parmağını nazikçe ağzından çekin, ağız tatminini emzik gibi bırakması daha rahat bir şeyle tamamlayabilirsiniz. Bu şekilde, diş ve çene yapısında olumsuz bir etki görülmeyecektir. Ancak, 4-5 yaştan sonra da parmak emmeyi sürdüren bebekler için doktor ve diş hekiminin tavsiyesine gerek duyulacaktır. Çünkü bu yaşlardan sonra devam eden parmak emme dişler ve çene yapısında olumsuz etkilere neden olabilir.
Bebeğim 10. günde kilo kaybetmiş, acaba yeterince beslenmiyor mu?
Hayatın ilk 3-5 gününde zamanında doğmuş bebekler doğum ağırlıklarının %5 kadarını kaybederler ve 8-12. günlerde doğum kilolarına ulaşırlar. Bu kayıp normal kabul edilmekle beraber erken ve yeterli beslenmenin başlatılması ile kayıp azalmaktadır. Bebekler bundan sonra ilk aylar genellikle günde 20-40gm kadar kilo alırlar.