Ateş nedir?
Bizim pediatristlerin kutsal kitabı “Nelson Textbook of Pediatrics’e” göre ateş vücut ısısıın o kişi için normal değerlerin üzerinde oluşur. Ya iki şeye göre, günün saatine göre, kadın ya da erkek olmasına göre ateş değişebilir. Ama kabaca koltuk altı ölçümünde 38° üzerindeki sıcaklık “ateş” kabul edilebilir.
Ateş neden olur?
En yaygın nedeni enfeksiyonlardır. Bunun dışında romatizma hastalıklar, ilaçlar, kanserler, sıcak çarpması, aşırı giydirme de ateşe neden olabilir
En uygun ateş ölçüm yöntemi nedir?
Kişisel tecrübeme göre en doğru ateş ölçümü yöntemi koltuk altı, en kolay ve güvenilir ölçüm yöntemi alından ve ciltten ölçmektir. Makattan ölçüm de son derece doğru olmasına rağmen artık kan beyin akımını arttırdığından ve kazalara neden olduğundan dolayı önerilmiyor.
Koltuk altından ölçüm koltuk altı kurulandıktan sonra yapılmalıdır
Alından ve ciltten ölçümde yüksek dereceyle karşılaşırsanız ya da bebeğin ateşi sizin hissettiğinizden daha düşük geliyor ise mutlaka koltuk altı ölçüm ile dereceyi teyit edin.
Ateş ne zaman düşürülmelidir?
Bu halen birçok çocuk hekiminin net cevaplayamadığı bir sorudur. Hatta her çocuk doktorunun bildiği, ama soylemedigi bir sır vereyim: ateş düşürücü vermek, enfeksiyon iyileşme süresini uzatır. Çünkü ateş vücudun mikropları öldürmek için iyi bir savunma yöntemidir, vücudun bağışıklık sistemini harekete geçirir. Yani ateş bir hastalık değil bir bulgudur. Önemli olan hastalığın teşhisi ve tedavisidir.
Benim önerim şu şekildedir. Ateş huzursuz ve rahatsız edici bir bulgudur. Genelde ateşli çocuklar mızmız, keyifsiz olurlar ya da ağlarlar. Ateş düşürücü vermektewki amacımız çocuğun konforunu sağlamak yani bu bulguları gidermek olmalıdır. Şu şekilde söyleyeyim: 38.5°’ye ateşi olan ama keyifle ortada dolaşan bir çocuğa ateş bir sözü vermek gerekmez. Ama ateşi 37.5° ve huzursuz bir çocuğun ateşi önce doğal yöntemlerle (ortağını soğutma, giysilerini çıkarma, ılık banyo) bu fayda etmiyorsa ateş düşürücü ilacı vermekle normal hale getirilmelidir.
Ama 39°’ye yaklaşmış ya da geçmiş bir çocukta ateş evde düşürmeli hatta düşmüyorsa hastaneye doğru yola koyulmalıdır. Çok yüksek ateş sıvı kaybına, kalbi iş yükün artmasına, havale denilen nöbet geçirmesine sebep olabilir.
Evde ateş düşürmek için neleri öneriyorsunuz?
Çocuğun üzerindeki kalın giysiler çıkarılmalı, uyurken de ince giysiler giydirmelidir. Ortağın ne sıcak ne soğuk olmalıdır. Oda ısısının 21-22 °C olması idealdir.
Kan akımın en çok olduğu alın,koltuk altı, kasıklar ve bacak aralarına islak ve ılık kompres uygulanabilir.
Ateş düşürücü verdikten sonra ateş düşmüyorsa çocuğa ılık suyla duş aldırılabilir.
Çocuğa su, süt, ılık bitki çayı, çorba gibi sıvılar içilmelidir.
Çocuk huzursuzsa ya da ateşi 38.8°’yi geçiyorsa Parasetamol ya da ibuprofen içeren ateş düşürücüler verilebilir. Bunların dozunu önceden bizimle ayarlamalısınız. Bu iki ateş düşürücü dönüşünü vermeyi biz önermemize rağmen halen bir çok hasta ailesi uygulamaktadır.
Ateş nedeni sıcak çarpması ise soğuk tatbiki hayat kurtarıcıdır.
Ateşi çocuğa ne yapılmaz?
Ateş düşürücüler normal vücut ısılarında kullanılmamalıdır. Aynı şekilde yüksek dozda da verilmemelidir. Dönüşümlü ateş düşürücü uygulaması yanlıştır. Ancak herkesin ateş düşürücüye yanıtı değişik olabilir. Parasetamol grubu ateş düşürücü verdikten 1 saat sonra halen yanıt alınmıyorsa ibuprofen grubu bir ilaç ile ateş bir ya da iki defaya mahsus düşürülebilir. Yine yanıt alınamıyorsa doktora gidilmelidir.
Yüksek ateşli bir çocuk üç günden sonra evde bekletilmemeli, doktora gidilmelidir. Burada ateşten çok ateşin halen niye devam ettiği önemlidir. Bizler bunun araştırmasını yapacağız.
Ateşi çocuk üşütmez. Onun için titreyen çocuk kalın giydirilmemeli, üzeri örtünmemelidir.
Çocuklarda ateş varlığında önerimiz olmadan asla antibiyotik kullanmayın.
Ateşli çocuğunun vücuduna sirke ya da alkol sürmeyin,. Damarlar büzüşerek ateş daha da yükselebilir. Kötü koku da içince babasıdır.
Aspirin ve Novalgin gibi eski kuşak ateş düşürücüleri kullanmayın. Daha ağır bir tabloya sebep olabilirsiniz.
En önemlisi ateşte paniğe kapılmayın. Ateşin nedeni ciddi olabilir ya da olmayabilir. Çocuğun hareketleri, beslenmesi değişik ya da kötüyse; hırıltı, kusma gibi bulguları varsa acil doktora gitmeniz gerekir. Yani çocuğun görünümü önemlidir, ateşi derecesi değil. Bizim vazifemiz deçocuğumuzun konforunu sağlamak ve ateşin nedenini bulma olacaktır.
Ateşin etkileri nelerdir?
Ateşli çocuk uykuya eğilimdir. Çünkü vücut istirahate geçmek ister. Böylece Ojen ve diğer besleyici madde tasarrufu sağlanmış olur. İlaç ile ateşi düşürüldüğünde ihtiyaç maddeleri savurgan bir şekilde tüketildiği için hastalığın iyileşmesi daha uzun bir hal alır.
İştahsızlık diğer bir bulgudur. Ateş yükselince vücut daha önemli organlara oksijen ve besin maddeleri taşıyabilmek için sindirim sisteminden kan çeker. Bu durum iştahsızlık yapar. Ayrıca sindirim sistemi kısa sürede boşalmak için ishal ve kusma da meydana gelir ancak bağırsak enfeksiyonuna bağlı ishal ve kusmalardan farklı olarak kısa sürer.
Uzamış ateşte kansızlık olur. Çünkü serbest demir bakteriler için besleyicidir. Vücut bunu engellemek için demiri depolara çeker. Ateşli iken hemoglobin değerleri biraz daha düşüktür. Ayrıca anemi takibinde kullanılan ve kansızlık bir kişide düşük olan demir taşıyıcı bir protein olan “ferritin” ateşli bir kişide akut hastalık reaksiyonu olarak geçici olarak yükselecektir.